Je positie bepalen uit een bekend vertrekpunt, je koers, je snelheid en de verstreken tijd.
Gegist bestek betekent uitrekenen waar je bent vanuit waar je was: neem de laatst bekende positie, de koers die je hebt gestuurd, je snelheid en de tijd sindsdien, en zet het resultaat uit op de kaart. Er zijn geen satellieten voor nodig: alleen een kompas, een log, een klok en zorgvuldige aantekeningen.
Werking
afgelegde afstand = snelheid × tijd
Met 6 knopen gedurende 1 uur en 30 minuten heb je 9 zeemijl afgelegd. Zet vanaf de laatste plaatsbepaling 9 mijl uit langs je koers, en dat is je gegiste positie.
Strikt genomen gebruikt een gegiste positie alleen koers en snelheid door het water. Gecorrigeerd voor drift en stroming wordt het een gegiste positie met stroom en drift (in het Engels estimated position, EP), meestal veel dichter bij de werkelijkheid.
Waarom het er nog steeds toe doet
- Als de elektronica uitvalt. Een lege accu of een gps-storing mag je niet zonder positie laten.
- Als controle. Wijken de gps-positie en je bestek flink van elkaar af, dan klopt er iets niet: met de gps, de kaart of je aannames.
- Het traint je blik. Weet je ongeveer waar je zou moeten zijn, dan merk je sneller dat je daar niet bent.
Fouten stapelen zich op in de tijd, dus elke betrouwbare plaatsbepaling (uit peilingen, een boei die je dicht passeert of gps) laat het bestek opnieuw beginnen. Daarom noteert een traditioneel logboek op vaste tijden tijd, koers, logstand en positie.