Digitaal logboek opnemen kan met telefoon, plotter, gps-horloge of NMEA-gateway. Vergelijking van bronnen, bestandsgrootte, plek aan boord en storingen.
Foto: Raimond Klavins, Unsplash
Een digitaal logboek opnemen kan met een gewone telefoon, maar wat je vastlegt hangt af van de bron. Gps geeft positie, snelheid over de grond en koers; wind, diepte en snelheid door het water komen alleen via je instrumenten; AIS vertelt wat de anderen doen. Kies de bron bij wat je wilt weten, en zet er een eenvoudig schema voor storingen naast.
Digitaal logboek opnemen: de methoden naast elkaar
| Methode | Wat je krijgt | Wat je mist | Kosten | Moeite |
|---|---|---|---|---|
| Telefoon met gps alleen | Track, snelheid, tijd | Wind, diepte, log | Geen extra | Laag |
| Tablet | Hetzelfde, groter scherm | Hetzelfde, en vaak geen simkaart | Laag tot gemiddeld | Laag |
| Gps-horloge | Track, aan je pols | Instrumenten, weinig opslag | Gemiddeld | Laag |
| Plotter, track met GPX-export | Betrouwbare track, geen telefoon nodig | Gebeurtenissen, vaak geen wind in de GPX | Geen extra als je er een hebt | Gemiddeld |
| NMEA-gateway naar telefoon | Wind, diepte, log, motor, naast gps | Niets aan instrumenten, wel eenmalig installeren | Gemiddeld | Eenmalig hoog, daarna laag |
| Signal K-server | Alle data op een eigen server aan boord | Veel tijd, kennis | Gemiddeld | Hoog |
| Spreadsheet | Wat je zelf invult | Alles tussen de regels door | Geen | Hoog aan boord |
| Spraakmemo's | Opmerkingen, sfeer | Getallen, posities | Geen | Laag, later uitwerken |
Een telefoon alleen is genoeg voor de meeste zeilers. Een gateway loont als je polars, windgrafieken of diepte in je logboek wilt. Zie Plotterdata op je iPhone en NMEA wifi-gateway.
Wat elke bron toevoegt
Gps meet positie, snelheid over de grond en koers over de grond. In de stroom tussen Vlieland en Harlingen is die snelheid de snelheid over de grond, niet door het water. Je weet dus waar je was, maar niet hoe hard de boot echt liep.
Instrumenten meten waar gps niets over weet: wind, diepte, snelheid door het water, kompas, soms motor. Welke aansluiting je nodig hebt, hangt af van NMEA 0183 of 2000. Zie NMEA 0183 of 2000.
AIS laat zien wat anderen doen en maakt je logboek rijker, maar is voor je eigen tochtverslag bijzaak. Voor veiligheid is het iets anders; dat is een eigen onderwerp.
Opname-interval en bestandsgrootte
Een voorbeeld, met aannames: één trackpunt per seconde, acht uur, 100 bytes per punt in GPX. Dan is het 8 × 3.600 = 28.800 punten, dus 28.800 × 100 = ongeveer 2,9 MB. Eén punt per vijf seconden geeft 0,6 MB, en je ziet op de kaart vrijwel geen verschil.
| Interval | Punten per 8 uur | GPX, ongeveer | Past bij |
|---|---|---|---|
| 1 seconde | 28.800 | 2,9 MB | Wedstrijd, manoeuvres terugkijken |
| 5 seconden | 5.760 | 0,6 MB | Normale tocht |
| 30 seconden | 960 | 0,1 MB | Lange oversteken |
Geheugen is niet het probleem. Batterij wel, en die hangt meer af van of het scherm aan staat en hoe vaak de gps uitleest dan van het aantal punten.
Waar de telefoon ligt
- Gps onderdeks: onder polyester meestal goed, onder staal of carbon slecht. Leg hem bij het kajuitraam of een luik. Test het voordat je erop rekent.
- Warmte: een telefoon in de zon op de stuurplecht gaat vroeg of laat trager laden of uitschakelen. Leg hem in de schaduw, in de kajuit.
- Laden: een 12V-lader is betrouwbaarder dan een powerbank die je vergeet. Gebruik een goede kabel, want trillingen maken losse contacten.
- Energiebesparingsmodus: uit tijdens de opname, want iOS beperkt dan achtergrondactiviteit. Accu niet vol? Liever aan de lader dan uit.
- Vocht: waterdichte hoes op de stuurplecht, en condens onderdeks is de grootste vijand 's nachts.
Wat er misgaat en wat je dan doet
| Storing | Oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Track stopt halverwege | App afgesloten of energiebesparing | Achtergrondverversing aan, app niet wegvegen |
| Track springt rond | Slecht gps-signaal onderdeks | Plek verbeteren, of vaste gps gebruiken |
| Telefoon uit bij aankomst | Accu leeg, of laden te zwak | 12V-lader, powerbank als reserve, papier als back-up |
| Geen instrumentdata | Gateway los, wifi niet verbonden, ander netwerk actief | Controleer of de telefoon op de wifi van de gateway staat |
| Tijd van foto's klopt niet | Camera staat op een andere tijdzone | Klok van de camera instellen voor vertrek |
| Dubbele tracks na import | Zelfde tocht twee keer ingelezen | Dubbelen opruimen na import |
Tijd, tijdzones en controle na afloop
Gps geeft UTC. Je telefoon toont lokale tijd, en foto's kunnen van een camera op een andere tijdzone komen. Bij een tocht naar Engeland of over de grens verschuift dat zichtbaar in je logboek. Kies daarom één tijdreferentie voor het logboek, en laat de app en camera de lokale tijd zien.
Doe na elke eerste tocht met een nieuwe opzet deze controle: klopt de totale afstand met de kaart, staan vertrek en aankomst op de juiste tijd, zijn wind en diepte er de hele tocht, en kun je de opname exporteren en op een tweede apparaat openen? Vijf minuten aan de wal scheelt je een seizoen zonder bruikbare data.
Drie opstellingen die werken
Instap. Telefoon of iPad met opname, 12V-lader, en een schrift met de hoofdpunten: vertrek, aankomst, motoruren. Geschikt voor dagtochten op de Friese meren, het Markermeer of het IJsselmeer.
Gevorderd. Telefoon plus plotter met trackexport als reserve, en een wifi-gateway die wind, diepte en log doorgeeft. Geschikt voor weekenden op de Waddenzee of in Zeeland.
Lange tochten. Vaste gps of plotter als basis, telefoon of tablet met gateway als logboek, ten minste één powerbank, en elke één tot twee uur een positie op papier. Geschikt voor de Noordzee en verder. Zie ook Logboek voor lange tochten.
Opnemen met Manta
Manta neemt op met de gps en bewegingssensoren van je iPhone, op de achtergrond en offline, zonder extra hardware. Ook op het toegangsscherm zie je de opname met een Live Activity en snelknoppen. Koppel je een plotter of wifi-gateway (NMEA 0183, of NMEA 2000 via een gateway), dan worden wind, diepte, log en motor bij de tocht bewaard. Hoe dat werkt staat op de pagina plotter koppelen.
Vragen
Waarmee kan ik een digitaal logboek opnemen?
Met de gps van je telefoon of tablet, een gps-horloge, de trackfunctie van je plotter of een NMEA-gateway die instrumentdata naar je telefoon stuurt. De telefoon alleen is genoeg voor een track. Wind, diepte en log krijg je alleen via de instrumenten.
Werkt gps onderdeks?
Vaak wel, maar zwakker. Onder een dikke polyester opbouw gaat het meestal goed, onder staal of een carbon dek slecht. Test het op de plek waar de telefoon ligt, voordat je erop rekent.
Hoeveel ruimte kost een opname?
Weinig. Een voorbeeld is een trackpunt per seconde, acht uur lang, wat rond de 3 MB aan GPX oplevert. Reken dat na voor je eigen interval en voeg foto's apart mee.
Manta doet dit voor je
Plottergegevens via wifi op je iPhone
Koppel je plotter of een wifi-gateway, en Manta toont je instrumenten live en legt bij elke tocht wind, diepte en snelheid door het water vast.
