De basisregels van de BVA tussen zeilboten, en tussen zeil en motor. Over bakboord en over stuurboord, loef en lij, oplopen, en wie voor wie uitwijkt.
Foto: Royce Fonseca, Unsplash
Ontmoeten twee zeilboten elkaar, dan wijkt de boot met de wind aan bakboord uit voor de boot met de wind aan stuurboord. Hebben beide de wind aan dezelfde kant, dan wijkt de loefwaartse boot uit voor de lijwaartse. Een oplopende boot wijkt altijd uit. Tussen zeil en motor wijkt het motorschip meestal uit, met belangrijke uitzonderingen. Dat is de kern van de Regels 12, 13 en 18 van de internationale bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee (BVA).
Deze gids vervangt geen opleiding en niet de volledige regels.
Twee zeilboten: Regel 12
| Situatie | Wie wijkt uit |
|---|---|
| Wind aan verschillende kanten | De boot met de wind aan bakboord |
| Wind aan dezelfde kant | De loefwaartse boot (die verder bovenwinds ligt) |
| Je ligt over bakboord en kunt niet zien over welke boeg een boot loefwaarts van je ligt | Jij wijkt uit |
Over welke boeg je ligt, bepaalt de kant tegenover het grootzeil: staat de giek uit naar stuurboord, dan komt de wind van bakboord, dus je ligt over bakboord. Begrippen: bakboord en stuurboord, loef en lij.
Oplopen: Regel 13
Een schip dat van meer dan 22,5° achterlijker dan dwars op een ander afkomt, is oplopend en wijkt uit, wat voor schip het ook is. Een zeilboot die een motorboot oploopt, moet daarvoor uitwijken. Twijfel je of je oploopt, ga er dan van uit dat het zo is.
Zeil en motor: Regel 18
| Schip | Blijft uit de koers van |
|---|---|
| Werktuigelijk voortbewogen schip | Schepen die onmanoeuvreerbaar zijn, beperkt zijn in hun manoeuvreerbaarheid, bezig zijn met vissen, en zeilschepen |
| Zeilschip | Schepen die onmanoeuvreerbaar zijn, beperkt zijn in hun manoeuvreerbaarheid en bezig zijn met vissen |
"Bezig met vissen" betekent vissen met vistuig dat de manoeuvreerbaarheid beperkt, zoals netten of trawls, niet een boot die met een sleeplijn vist. Ook schepen die door hun diepgang beperkt zijn, mag je niet hinderen.
Belangrijke uitzonderingen
- Motor aan = motorschip. Een zeilboot op de motor, met of zonder zeilen op, is een werktuigelijk voortbewogen schip. Overdag moet die een kegel tonen, met de punt naar beneden.
- Nauwe vaarwaters en verkeersscheidingsstelsels (Regels 9 en 10). Zeilschepen en schepen korter dan 20 m mogen schepen die alleen binnen het vaarwater of de verkeersbaan veilig kunnen navigeren niet hinderen. Een schip in de vaargeul gaat niet voor jou uitwijken.
- Lokale regels. Havens, rivieren en nationale vaarwegen kunnen eigen regels toevoegen, zoals voorrang voor verkeer in de vaargeul.
- Beperkt zicht. In mist bestaat er geen koershoudend of uitwijkend schip, dan gelden andere regels (Regel 19).
Wat uitwijken en koershouden in de praktijk betekenen
- Uitwijkend schip: grijp vroeg in en maak het duidelijk met een heldere koerswijziging, het liefst achter de ander langs, geen reeks kleine correcties.
- Koershoudend schip: houd koers en snelheid aan, zodat de ander je kan inschatten. Wordt duidelijk dat de ander niet uitwijkt, geef dan minstens vijf korte, snel opeenvolgende stoten en dan mag je zelf ingrijpen; kan een aanvaring niet meer door de ander alleen worden voorkomen, dan moet je. Geen enkele regel geeft je het recht om te botsen.
Situaties achteraf bekijken
Van situaties op het randje leer je makkelijker als je ze terug kunt zien. De afspeelfunctie van Manta toont elke tocht als een film, met de boot die over de kaart vaart, handig om een situatie achteraf met je bemanning door te nemen.
Vragen
Heeft een zeilboot altijd voorrang op een motorboot?
Nee. Een werktuigelijk voortbewogen schip blijft in de meeste gevallen uit de koers van een zeilschip, maar een zeilboot die oploopt moet uitwijken, en zeilschepen blijven vrij van schepen die onmanoeuvreerbaar zijn, beperkt zijn in hun manoeuvreerbaarheid of bezig zijn met vissen. In nauwe vaarwaters en verkeersscheidingsstelsels mogen zeilboten schepen die alleen daar kunnen navigeren niet hinderen.
Ben ik nog een zeilschip als de motor draait?
Nee. Volgens de BVA is een zeilboot die zijn motor gebruikt (ook met de zeilen op) een werktuigelijk voortbewogen schip en volgt die de regels voor motorschepen.
Wat betekent koershoudend schip?
Het schip dat niet hoeft uit te wijken. Het houdt koers en snelheid aan. Het mag zelf ingrijpen zodra duidelijk is dat het uitwijkende schip niet genoeg doet, en moet zelf ingrijpen zodra een aanvaring niet meer door de ander alleen kan worden voorkomen.
Gelden deze regels ook tijdens een wedstrijd?
Tussen boten die tegen elkaar wedstrijdzeilen gelden de Regels voor Wedstrijdzeilen. Tegenover alle anderen (andere boten, beroepsvaart) blijft de BVA gelden.